Vai trò của Vitamin và khoáng chất trong việc nâng cao hệ miễn dịch

Ngày 04/08/2021

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, hỗ trợ hệ miễn dịch khỏe mạnh bằng cách bổ sung cho cơ thể vitamin và khoáng chất mỗi ngày là cần thiết, nhất là thời kỳ dịch bệnh bùng phát như hiện nay.

Theo các công trình nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh, các vi chất dinh dưỡng bao gồm A, D, C, E, B6, B12, Folate, Kẽm, Sắt, Đồng, Selen… đóng vai trò quan trọng ở mọi giai đoạn của phản ứng miễn dịch. Cơ thể được đáp ứng đủ lượng vitamin và khoáng chất cần thiết sẽ giúp củng cố “năng lực” của các hàng rào vật lý và tế bào miễn dịch. 

Tuy nhiên, lượng vi chất dinh dưỡng cần thiết hàng ngày để hỗ trợ chức năng miễn dịch có thể cao hơn khả năng đáp ứng từ chế độ ăn uống khuyến nghị hàng ngày. Khi cơ thể bị thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, có thể làm suy giảm khả năng miễn dịch. 

Các chất dinh dưỡng có bằng chứng mạnh nhất về hỗ trợ miễn dịch là vitamin C, D và kẽm. 

Tổng quan về hệ miễn dịch và phản ứng miễn dịch

Ngay từ khi mới sinh ra, cơ thể chúng ta đã bị tấn công bởi các mầm bệnh với mục đích duy nhất là sống và tái tạo trong một môi trường ấm, ẩm, giàu chất dinh dưỡng. Không phải tất cả các vi sinh vật đều có hại, chẳng hạn như hệ vi sinh vật có mối quan hệ cộng sinh với đường tiêu hóa. Tuy nhiên, nhiều mầm bệnh tồn tại và sinh sôi bằng cách sử dụng các cơ chế chuyên biệt cao giúp chúng xâm nhập vào cơ thể, tìm các hốc tương thích dinh dưỡng bên trong để sinh sản, sau đó thoát ra ngoài và lây lan sang vật chủ mới. Các quá trình này tạo ra các triệu chứng lâm sàng của bệnh.

Để chống lại các vi sinh vật gây bệnh, hệ thống phòng thủ miễn dịch phức tạp bao gồm các hàng rào vật lý và sinh hóa, các tế bào miễn dịch chuyên biệt và các kháng thể nhắm mục tiêu cụ thể đến mầm bệnh. Hệ thống miễn dịch giúp “sửa chữa” những thiệt hại gây ra bởi các yếu tố bên ngoài, chẳng hạn như chất ô nhiễm môi trường và độc tố bẩm sinh trong thực phẩm (ví dụ: carotoxin trong cà rốt, quả bơ, glycoalkaloid trong khoai tây và lectin trong đậu). 

vitamin và khoáng chất

Tóm lại, sự tấn công ban đầu của mầm bệnh hoặc tổn thương bởi các dị vật là thách thức của hệ thống miễn dịch bẩm sinh. Các rào cản vật lý như da, lông trên cơ thể và màng nhầy giúp ngăn cản sự xâm nhập vào cơ thể. Nếu những điều này bị phá vỡ, các cơ chế sinh hóa nhanh chóng xác định bất kỳ phân tử “không tự thân” nào và tiêu diệt và loại bỏ mối đe dọa thông qua vô số tế bào miễn dịch (ví dụ, bạch cầu như bạch cầu trung tính, tế bào tiêu diệt tự nhiên (NK) và đại thực bào) và cytokine (liên quan đến tế bào báo hiệu), sau đó khắc phục mọi “sự hỏng hóc” của cơ thể. Các tác nhân xâm nhập cụ thể, chẳng hạn như mầm bệnh và các mô lạ, có thể kích hoạt các chức năng miễn dịch thích ứng chậm hơn sử dụng các tế bào T và B. Chúng nhận ra các kháng nguyên cụ thể trên vi sinh vật xâm nhập và hình thành các kháng thể chống lại nó.

Mọi giai đoạn của phản ứng miễn dịch đều phụ thuộc vào sự hiện diện của một số vi chất dinh dưỡng. Năm 1753, James Lind trong thử nghiệm lâm sàng có đối chứng đầu tiên được ghi lại, đã cho các bệnh nhân bị bệnh Scorbut là nam giới, ăn các chế độ ăn khác nhau, trong đó nhóm ăn trái cây họ cam quýt có khả năng hồi phục đáng kể nhất. Kể từ đó, giới y khoa đã xác định được một số vi chất dinh dưỡng cần thiết cho hệ thống miễn dịch. 

Vitamin và khoáng chất không thể thiếu đối với chức năng miễn dịch

Mọi giai đoạn của phản ứng miễn dịch phụ thuộc vào sự hiện diện của một số vi chất dinh dưỡng, có vai trò hiệp đồng dựa trên các phương thức hoạt động bổ sung của chúng.

Đầu tiên, các vi chất dinh dưỡng được lựa chọn (ví dụ, vitamin A, D, C, E và kẽm) được yêu cầu để đảm bảo tính toàn vẹn về cấu trúc và chức năng của các bề mặt bên ngoài và bên trong cơ thể (ví dụ: da và tất cả các màng nhầy), hình thành thể chất và các rào cản hóa học đại diện cho tuyến phòng thủ đầu tiên chống lại các mầm bệnh xâm nhập. Các quá trình miễn dịch bẩm sinh qua trung gian tế bào, chẳng hạn như tăng sinh tế bào, biệt hóa, chức năng, vận động và khả năng gắn kết một đợt oxy hóa hiệu quả, dựa vào lượng vitamin A, D, C, E, B6 và B12, folate, sắt, kẽm, đồng, selen và magie.

vitamin và khoáng chất

Tương tự, Các phản ứng hóa học như kích hoạt hệ thống bổ thể và giải phóng các cytokine tiền viêm đòi hỏi một số vitamin và khoáng chất nhất định (đặc biệt là vitamin A, D và C, kẽm, sắt và selen). Phản ứng viêm thu hẹp khoảng cách giữa miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thích ứng, và được điều chỉnh bởi vitamin A, C, E và B6, cũng như sắt, kẽm và đồng.

Các đáp ứng miễn dịch thích ứng bao gồm miễn dịch qua trung gian tế bào và dịch thể lại phụ thuộc vào sự hiện diện của nhiều loại vi chất dinh dưỡng ở tất cả các giai đoạn (tức là tăng sinh, biệt hóa và chức năng tế bào lympho và các quá trình miễn dịch qua trung gian dịch thể và tế bào). Đồng thời, vi chất dinh dưỡng tham gia vào quá trình tự bảo vệ của các tế bào miễn dịch (thông qua cơ chế chống oxy hóa, chẳng hạn như vitamin C và E, kẽm, sắt, magie, đồng và selen), các hoạt động ức chế (vitamin D, B6 và E).

>> Tìm hiểu thêm về sản phẩm cung cấp Vitamin tổng hợp tại đây

Rõ ràng, vi chất dinh dưỡng là một phần không thể thiếu của hệ thống miễn dịch, và cơ thể cần ở mức tối ưu để chức năng miễn dịch hoạt động hiệu quả. Nó đã được thiết lập rõ ràng rằng sự thiếu hụt vi chất dinh dưỡng quá mức có thể ảnh hưởng xấu đến hệ thống miễn dịch và khiến người bệnh dễ mắc các bệnh nhiễm trùng. Có khả năng là những thiếu hụt cận biên cũng có liên quan đến việc tăng nguy cơ nhiễm trùng, mặc dù ảnh hưởng có thể ít rõ rệt hơn so với những thiếu sót rõ ràng được quan sát thấy. Chế độ ăn uống thiếu các vi chất dinh dưỡng khác nhau trên toàn thế giới, kể cả các nước công nghiệp phát triển, có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Ngoài ra, nhiều bằng chứng cho thấy rằng việc tăng cường bổ sung một số vi chất dinh dưỡng trên RDA có thể giúp tối ưu hóa hoặc tối đa hóa chức năng miễn dịch và do đó cải thiện khả năng chống lại nhiễm trùng

Tác dụng của Vitamin và khoáng chất với hỗ trợ điều trị bệnh

Tùy từng độ tuổi, giới tính, nhu cầu vận động… mà cơ thể có hạn mức khác nhau về vitamin và khoáng chất tối ưu cho chức năng miễn dịch hiệu quả. Các chuyên gia y tế đã xác định rõ, thiếu hụt vitamin và khoáng chất quá mức lâm sàng ảnh hưởng xấu đến hệ thống miễn dịch và khiến người bệnh dễ mắc các bệnh nhiễm trùng. 

vitamin và khoáng chất

Các nghiên cứu hiện tại cho thấy các tác dụng có lợi liên quan đến việc giảm nguy cơ đối với vitamin A (tiêu chảy và sởi ở trẻ em), vitamin D (RTI ở người lớn và trẻ em), vitamin C (viêm phổi ở người lớn và trẻ em và cảm lạnh thông thường ở những người năng động), kẽm (viêm tai giữa, RTI, viêm phổi và tiêu chảy ở trẻ em), sắt (RTI ở trẻ em). Trong điều trị các triệu chứng nhiễm trùng, các lợi ích đã được báo cáo đối với vitamin A (viêm phổi không do sởi, cũng như tiêu chảy do sởi và RTI ở trẻ em), vitamin D (bệnh lao, cúm và RTI trên ở người lớn và trẻ em), vitamin C (cảm lạnh thông thường ở người lớn và trẻ em và viêm phổi ở người lớn và người lớn tuổi), và kẽm (cảm lạnh thông thường ở người lớn và trẻ em).

Do đó, mặc dù tồn tại một số dữ liệu trái ngược nhau, nhưng bằng chứng tổng thể cho thấy rằng việc bổ sung chế độ ăn uống với sự kết hợp của nhiều vi chất dinh dưỡng hỗ trợ miễn dịch, được chọn lọc có thể giúp tối ưu hóa chức năng miễn dịch và giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Nguồn tham khảo:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7019735/

Hoàng Phương Thảo

Trong suốt quá trình học tập và làm việc, dược sĩ Hoàng Phương Thảo đã có quá trình nghiên cứu về nhiều loại dược liệu để bào chế thuốc, chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Tin liên quan
Vitamin D có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh COVID-19?

Vitamin D có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh COVID-19?

Mặc dù hiện chưa có cách chữa khỏi COVID-19, nhưng các biện pháp phòng ngừa như cân bằng thể chất và vệ...

Top 5 sản phẩm vitamin khoáng chất giúp tăng sức đề kháng mùa dịch

Top 5 sản phẩm vitamin khoáng chất giúp tăng sức đề kháng mùa dịch

Trong bối cảnh diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid – 19, việc tăng cường sức đề kháng lại càng trở...

4 Lưu ý quan trọng khi bổ sung vitamin phòng bệnh

4 Lưu ý quan trọng khi bổ sung vitamin phòng bệnh

(Theo Dantri.com.vn) Vitamin và khoáng chất có vai trò quan trọng trong việc tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ nhiễm...

So sánh 5 dạng vitamin tổng hợp, mẹ thông thái cần biết

So sánh 5 dạng vitamin tổng hợp, mẹ thông thái cần biết

(Theo Alobaci) Nhiều bậc phụ huynh đã sớm nhận ra vai trò của vitamin và khoáng chất đối với sự phát triển...